Kısa yanıt: Manuel terapi bazı kişilerde ağrıyı azaltabilir, hareketi rahatlatabilir ve egzersize başlamayı kolaylaştırabilir. Ancak bel ağrısının tek ve kalıcı çözümü olmak zorunda değildir. Özellikle uzun süren bel ağrısında en iyi yaklaşım, manuel terapinin hareket, egzersiz, eğitim ve günlük yaşam düzenlemeleriyle birlikte kullanılmasıdır.
Manuel terapi nedir?
Manuel terapi, fizyoterapistin ellerini kullanarak uyguladığı farklı yöntemlerin genel adıdır. Bunlar arasında;
eklem hareketlendirme,
omurgaya uygulanan kontrollü itme teknikleri,
yumuşak doku uygulamaları,
masaj,
kaslara yönelik gevşetme ve hareket teknikleri
bulunabilir.
Bütün manuel terapi uygulamaları aynı değildir. Kullanılacak yöntem kişinin sağlık durumu, ağrısının özellikleri ve değerlendirme bulgularına göre seçilmelidir.
Manuel terapi neden rahatlatabilir?
Manuel terapi sonrasında bazı kişiler;
ağrının azaldığını,
belinin daha rahat hareket ettiğini,
kas gerginliğinin azaldığını,
hareket etmekten daha az korktuğunu,
egzersizleri daha kolay yaptığını
hissedebilir.
Bu değişiklikler yalnızca eklem veya kas üzerindeki mekanik etkilerle açıklanmaz. Dokunma, rahatlama, hareket beklentisi ve sinir sisteminin ağrıyı işleme biçimi de yanıtı etkileyebilir.
Manuel terapi sonrasında rahatlamak, beldeki bir kemiğin “yerine oturtulduğunu” veya omurganın “düzeltildiğini” göstermez.
Belimdeki kayma ya da kilitlenme düzeltiliyor mu?
Bel ağrısı olan kişiler sıklıkla “Belim kaymış”, “Omurum yerinden çıkmış” veya “Belim kilitlenmiş” gibi ifadeler duyabilir.
Çoğu mekanik özellik gösteren veya kronik birincil bel ağrısında omurların elle yerine yerleştirilmesi gereken bir durum yoktur. Manuel terapi sırasında hissedilen veya duyulan ses de kemiğin yerine oturduğunu göstermez.
Uygulamanın amacı;
ağrıyı geçici olarak azaltmak,
hareketi kolaylaştırmak,
kişinin güvenle hareket etmesine yardım etmek
olabilir.
Belinizin devamlı düzeltilmesi gereken kırılgan bir yapı olduğu düşüncesi, gereksiz korku ve bağımlılık yaratabilir.
Manuel terapinin etkisi ne kadar sürer?
Bu kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler belirgin ve hızlı rahatlama hissederken bazı kişilerde değişiklik sınırlı olabilir. Elde edilen rahatlama saatler, günler veya daha uzun sürebilir.
Manuel terapiyle ağrı azaldığında bu dönem hareket kapasitesini geliştirmek için kullanılmalıdır. Yalnızca seanslar sırasında rahatlayıp günlük yaşam ve egzersiz alışkanlıkları değişmiyorsa kazanım kalıcı olmayabilir.
Ağrım tekrar ederse yeniden manuel terapi mi yaptırmalıyım?
Manuel terapi gerektiğinde tekrar kullanılabilir. Ancak her ağrı artışında tek çözümün bir başkasının belinize müdahale etmesi olduğunu düşünmek öz yönetim becerisini azaltabilir.
Alevlenme döneminde;
günlük yükü geçici olarak düzenlemek,
tolere edilen hareketleri sürdürmek,
kısa yürüyüşler yapmak,
daha önce yararlı olan egzersizlere dönmek,
uyku ve dinlenmeye dikkat etmek
de önemlidir.
Amaç kişinin yalnızca tedavi masasında rahatlaması değil, günlük yaşamda ağrısını yönetebilmesidir.
Manuel terapi yerine yalnızca egzersiz yeterli mi?
Bazı kişiler yalnızca eğitim ve egzersizle iyi ilerleyebilir. Bazı kişilerde ise başlangıçta manuel terapi ağrıyı azaltarak egzersize katılımı kolaylaştırabilir.
Bu nedenle seçim “manuel terapi mi, egzersiz mi?” biçiminde olmak zorunda değildir. Manuel terapi uygulanacaksa aktif tedaviyi destekleyen bir araç olarak kullanılabilir.
Örneğin manuel terapi sonrasında kişi daha rahat öne eğilebiliyorsa, bu kazanım aynı seansta kontrollü eğilme ve yük alma çalışmalarıyla pekiştirilebilir.
Manuel terapi kimler için uygun olmayabilir?
Her teknik herkese uygulanamaz. Aşağıdaki durumlarda değerlendirme yapılmadan manuel terapi uygulanmamalıdır:
Yeni ve önemli bir travma
Kırık veya ciddi kemik erimesi şüphesi
İlerleyen kuvvet kaybı
İdrar veya dışkı kontrolünde yeni değişiklik
Ateş ve genel hastalık hâli
Kanser veya omurga enfeksiyonu şüphesi
Yakın zamanda geçirilen cerrahi
Kan sulandırıcı kullanımı veya kanama bozukluğu
Açıklanamayan ve hızla kötüleşen ağrı
Kişinin diğer hastalıkları ve kullandığı ilaçlar da uygulama öncesinde değerlendirilmelidir.
Manuel terapi sırasında ağrı olması normal mi?
Bazı uygulamalarda hafif bir hassasiyet hissedilebilir; ancak tedavinin etkili olması için şiddetli ağrı oluşturması gerekmez.
Uygulama sırasında;
keskin veya giderek artan ağrı,
bacağa yayılan yeni yakınma,
uyuşma,
baş dönmesi,
nefes darlığı,
belirgin rahatsızlık
gelişirse fizyoterapiste bildirilmelidir.
“Ne kadar acırsa o kadar iyi gelir” düşüncesi doğru değildir.
İyi bir manuel terapi planı nasıl olmalıdır?
İyi bir plan şu sorulara yanıt vermelidir:
Manuel terapinin amacı nedir?
Uygulama sonrasında hangi değişiklik bekleniyor?
Bu değişiklik nasıl ölçülecek?
Elde edilen rahatlama hangi hareket veya egzersizle pekiştirilecek?
Manuel terapiye ne zaman son verilecek?
Kişi kendi ağrısını nasıl yönetmeyi öğrenecek?
Bir uygulamanın devam etmesi için yalnızca “iyi hissettirmesi” değil, günlük işlevi ve tedavi hedeflerini desteklemesi beklenmelidir.
Omurgam’dan kısa not
Manuel terapi bel ağrısında yararlı olabilir; ancak omurgayı yerine oturtan veya bütün sorunu tek başına çözen bir yöntem değildir.
En değerli kullanım biçimi, ağrıyı ve hareket güçlüğünü azaltarak kişinin egzersize, günlük yaşama ve kendi kendini yönetme sürecine katılmasını kolaylaştırmasıdır.
Doğru tedavinin ilk adımı doğru tanıdır; hekim değerlendirmesi gerekir.