Bel fıtığından sonra iyileşmeye başladığınızda en çok merak edilen sorulardan biri şudur:
“Ne zaman normal hayatıma dönebilirim?”
Masa başında çalışan biri işe ne zaman dönebilir?
Fiziksel bir işi olan kişi ne zaman yük kaldırabilir?
Koşuya, pilatese, yüzmeye veya spor salonuna ne zaman başlanabilir?
Bu soruların herkese uyan tek bir yanıtı yoktur.
Çünkü işe veya spora dönüş kararını yalnızca “Kaç hafta geçti?” sorusuna göre vermek doğru değildir.
Daha önemli soru şudur:
Vücudunuz yapacağınız işe gerçekten hazır mı?
Ağrım Geçtiyse Hazır Değil miyim?
Ağrının azalması önemli bir iyileşme göstergesidir.
Ancak tek başına yeterli değildir.
Örneğin artık günlük yaşamda ağrınız olmayabilir ama:
yarım saatten uzun oturamıyor,
uzun süre ayakta kalamıyor,
hızlı yürüyemiyor,
tekrar tekrar eğilip kalkamıyor,
yük taşımakta zorlanıyor
olabilirsiniz.
Bu durumda ağrınız azalmış olsa bile işinizin veya sporunuzun gerektirdiği kapasite henüz tam olarak geri dönmemiş olabilir.
Her İş Aynı Değildir
“İşe dönüş” tek bir durum değildir.
Sekiz saat bilgisayar başında çalışan bir kişiyle gün boyunca yük taşıyan bir kişinin belinden beklenenler aynı değildir.
İşe dönüş planlanırken şu sorular önemlidir:
Gün içinde ne kadar oturuyorsunuz?
Ne kadar ayakta kalıyorsunuz?
Eğilip kalkmanız gerekiyor mu?
Yük kaldırıyor musunuz?
Aynı hareketi çok sık tekrarlıyor musunuz?
Uzun süre araç kullanıyor musunuz?
Yani hedef yalnızca işe dönmek değil, kendi işinize hazırlanmak olmalıdır.
Masa Başı İşe Dönmek Daha Kolay mı?
Her zaman değil.
Masa başında çalışan kişiler ağırlık kaldırmıyor olabilir ancak uzun süre aynı pozisyonda kalmak yakınmaları artırabilir.
Bu nedenle işe dönmeden önce oturma süresinin kademeli olarak artırılması gerekebilir.
İşe döndüğünüz ilk gün sekiz saat boyunca hiç ara vermeden oturmanız gerekmez.
Mümkünse;
çalışma süresini kademeli artırmak,
kısa hareket araları vermek,
gün içinde pozisyon değiştirmek
yararlı olabilir.
Fiziksel İşe Dönüşte Neye Bakılmalı?
İşiniz yük kaldırmayı, taşımayı, itmeyi, çekmeyi veya sık eğilip kalkmayı gerektiriyorsa rehabilitasyon sırasında bu görevlerin benzerlerine hazırlanmanız gerekir.
Örneğin işinizde 15 kilogramlık kutuları gün içinde defalarca taşıyorsanız yalnızca tedavi odasında birkaç egzersizi yapabiliyor olmak işe hazır olduğunuzu göstermez.
Rehabilitasyonun son döneminde vücudunuz gerçek yaşamda karşılaşacağı yüklere hazırlanmalıdır.
Spora Ne Zaman Dönebilirim?
Burada da sporun türü önemlidir.
Yürüyüş ile tenis aynı değildir.
Yüzme ile halı saha futbolu aynı değildir.
Spor salonunda kontrollü egzersiz yapmakla saatler süren bir tenis maçı da aynı değildir.
Sporunuz;
koşma,
sıçrama,
ani yön değiştirme,
dönme,
ağırlık kaldırma,
uzun süreli dayanıklılık
gerektiriyorsa bu özellikler rehabilitasyonun ilerleyen döneminde kademeli olarak çalışılmalıdır.
“Altı Hafta Geçti, Artık Spor Yapabilirim” Doğru mu?
Tek başına süre yeterli değildir.
İki kişinin aynı tanısı olabilir ve ikisi de altı hafta önce ağrı yaşamaya başlamış olabilir.
Ancak biri:
rahat yürüyor,
günlük yaşamını sürdürüyor,
kuvvetini geri kazanmış,
egzersizleri iyi tolere ediyor
olabilir.
Diğeri ise hâlâ kısa yürüyüşte bile belirgin yakınma yaşayabilir.
Takvim aynı olsa da hazır oluşlukları aynı değildir.
Geri Dönüş Kademeli Olmalı
İşe veya spora dönüş bir açma-kapama düğmesi gibi düşünülmemelidir.
Bugün “hasta”, yarın “tamamen normale dönmüş” olmazsınız.
Örneğin spora dönüş:
kısa ve hafif egzersiz → daha uzun egzersiz → daha yüksek yük → spora özgü hareketler → normal antrenman
şeklinde ilerleyebilir.
Benzer şekilde işe dönüşte de mümkünse çalışma süresi ve görevlerin zorluğu basamaklı artırılabilir.
Hazır Olduğunuzu Nasıl Anlarsınız?
Genel olarak şu özellikler önemlidir:
Günlük yaşam aktivitelerini rahat yapabilmek
Bacakta ilerleyen güç kaybının bulunmaması
Hareket kapasitesinin yeterli olması
İşinizin veya sporunuzun gerektirdiği görevleri yapabilmek
Yüklenme sonrasında belirtilerin kabul edilebilir düzeyde kalması
Kendinizi hareket konusunda yeterince güvenli hissetmek
Bunların hepsinin kusursuz olması gerekmez.
Ancak yapacağınız aktivitenin gerektirdiği temel kapasiteye ulaşmış olmanız önemlidir.
Geri Döndüğünüzde Biraz Ağrı Olursa Her Şey Başa mı Döndü?
Hayır.
Aktivite miktarı arttığında zaman zaman hafif yakınmalar görülebilir.
Bu otomatik olarak fıtığın yeniden oluştuğu anlamına gelmez.
Ancak;
ağrı giderek bacağın daha aşağısına yayılıyorsa,
uyuşma belirgin artıyorsa,
yeni veya artan güç kaybı varsa,
belirtiler her yüklenmeden sonra giderek kötüleşiyorsa,
program yeniden değerlendirilmelidir.
Bu Yazıdan Aklınızda Kalsın
Bel fıtığından sonra işe veya spora dönüş için yalnızca takvime bakmayın.
“Kaç hafta geçti?” kadar “Neleri yeniden yapabiliyorum?” sorusu da önemlidir.
İşe dönüşte işinizin, spora dönüşte sporunuzun gerçek gereksinimlerine hazırlanmalısınız.
Amaç ağrınız geçince sizi hayatın içine bir anda bırakmak değil;
hayatınıza kademeli ve güvenli biçimde yeniden hazırlamaktır.