Bel fıtığı olan kişilerin sık duyduğu önerilerden biri şudur:
“Karın kaslarını güçlendir, belin düzelir.”
Güçlü kasların omurgamız için önemli olduğu doğru. Ancak bel fıtığı rehabilitasyonunu yalnızca karın kaslarını güçlendirmeye indirgemek doğru değildir.
Çünkü günlük yaşamda belimiz yalnızca yatarken karın kaslarımızı sıktığımızda çalışmaz.
Yürürken, ayağa kalkarken, bir şey taşırken, eğilirken, merdiven çıkarken ve yerden bir eşya alırken gövdemiz, kalçalarımız ve bacaklarımız birlikte çalışır.
Bu nedenle asıl hedef yalnızca güçlü olmak değil, hareket sırasında vücudu doğru zamanda ve uygun miktarda kullanabilmektir.
Karın Kasları Önemsiz mi?
Elbette önemli.
Karın ve bel çevresindeki kaslar omurganın hareket sırasında kontrolüne katkıda bulunur.
Ancak bu kasların sürekli ve mümkün olduğunca kuvvetli kasılması gerekmez.
Vücudumuzun farklı işler için farklı miktarda kas gücüne ihtiyacı vardır.
Bir bardak kaldırırken ihtiyaç duyduğumuz gövde desteği ile yerden ağır bir koli kaldırırken ihtiyaç duyduğumuz destek aynı değildir.
Sağlıklı hareketin özelliklerinden biri de vücudun gerektiği kadar kasılıp gerektiğinde gevşeyebilmesidir.
Neden Sadece Yatarak Egzersiz Yapmak Yetmez?
Bel fıtığının ağrılı döneminde bazı egzersizlere yatarken başlamak uygun olabilir.
Bu pozisyonlarda hareketi kontrol etmek daha kolaydır ve kişi gövde kaslarını nasıl kullanacağını öğrenebilir.
Ancak rehabilitasyon burada kalmamalıdır.
Çünkü gerçek hayat yatakta geçmez.
Zaman içinde kazanılan kontrolün;
oturmaya,
ayağa kalkmaya,
yürümeye,
eğilmeye,
bir şey kaldırmaya,
işe ve spora
aktarılması gerekir.
Sunumumuzdaki rehabilitasyon yaklaşımında da başlangıçtaki gövde kontrolü çalışmalarından zamanla daha işlevsel hareketlere ve yüklenmeye geçilmektedir.
Belimi Hep Sıkı mı Tutmalıyım?
Hayır.
“Belini hiç oynatma.”
“Göbeğini sürekli içine çek.”
“Karnını bütün gün sık.”
gibi öneriler bazı kişilerde gereksiz bir korunma davranışı oluşturabilir.
Omurgamız hareket etmek üzere tasarlanmıştır.
Rehabilitasyonun amacı beli hareketsiz hâle getirmek değil, farklı hareketleri yeniden güvenli ve kontrollü biçimde yapabilmektir.
Özellikle ağrılı dönemde bazı hareketleri geçici olarak düzenlemek gerekebilir. Ancak bu, ömür boyu belinizi koruyarak ve kasarak yaşamanız gerektiği anlamına gelmez.
Egzersizler Nasıl İlerlemeli?
Egzersiz programı kişiye göre değişir; ancak genel olarak basitten daha zor görevlere doğru ilerlenebilir.
Örneğin önce yatarken kontrollü hareketler yapılabilir.
Ardından:
oturma ve ayağa kalkma,
köprü kurma,
dört ayak pozisyonundaki hareketler,
çömelme,
kalçadan kontrollü eğilme,
taşıma ve kaldırma
gibi günlük yaşama daha çok benzeyen hareketlere geçilebilir.
Burada amaç belirli bir egzersizi mükemmel yapmak değil, günlük yaşamda ihtiyaç duyduğunuz hareketleri yeniden kazanabilmektir.
Egzersiz Yaparken Ağrı Olursa?
Egzersiz sırasında hissedilen her belirti zarar gördüğünüz anlamına gelmez.
Ancak belirtilerin davranışı önemlidir.
Özellikle:
ağrı bacağın daha aşağısına yayılıyorsa,
uyuşma veya karıncalanma belirgin artıyorsa,
yeni güç kaybı oluşuyorsa,
egzersiz sonrasında belirgin kötüleşme uzun süre devam ediyorsa,
program yeniden değerlendirilmelidir.
Amaç ağrıyı tamamen yok ettikten sonra hareket etmek değil; uygun dozda hareket ederek kapasiteyi yeniden geliştirmektir.
Güçlenmekten Daha Önemli Bir Şey Var: Yükü Yönetebilmek
Günlük yaşamda vücudumuza sürekli farklı miktarlarda yük gelir.
Sorun çoğu zaman yalnızca “kasların zayıf olması” değildir.
Örneğin uzun süredir hareketsiz yaşayan bir kişinin birden ağır egzersiz yapması veya saatlerce bahçe işiyle uğraşması, mevcut kapasitesinin üzerinde olabilir.
Bu nedenle rehabilitasyon sırasında kas kuvvetinin yanında vücudun yük taşıma kapasitesi de yavaş yavaş geliştirilmelidir.
Bu Yazıdan Aklınızda Kalsın
Bel fıtığında karın ve bel çevresindeki kasların çalıştırılması yararlı olabilir.
Ancak rehabilitasyon bundan çok daha fazlasıdır.
Hedef:
yalnızca karın kaslarını kuvvetlendirmek değil,
bütün gün beli sıkı tutmak değil,
omurgayı hareketten korumak değil,
hareketi yeniden kazanmak ve vücudun yük taşıma kapasitesini geliştirmektir.
İyi bir rehabilitasyon programının sonunda yalnızca egzersizleri daha iyi yapmamalısınız.
Hayatınızı daha iyi yapabilmelisiniz.