Metni KüçültMetni BüyütMetni SabitleMetni Yazdır

Skolyoz ve Kifoz Hakkında Genel Bilgiler

Spinal Deformite Nedir?
Vücuda arkadan bakıldığında normal omurga düzdür (şekil 1b). Gövdeye yandan bakıldığında omurgada normal bir takım eğrilikler görülür (şekil 1a ve şekil 2) . Üst göğüs bölgesinde normal bir kamburluk, veya kifoz, varken alt omurga bölgesinde içe doğru bir eğrilik, veya lordoz, vardır (şekil 2). Fakat, skolyozlu bir omurgaya arkadan bakıldığında, yana doğru bir eğrilik görülür (Şekil 3). Bu kişiye bir yana doğru eğiliyormuş gibi bir görüntü verir ve kötü postür (duruş) ile karıştırılmamalıdır.. Skolyoz ile birlikte sık sık yan planda da değişiklikler görülebilir. Skolyoz tek bölgede eğrilik (şekil 4)veya birkaç bölgede eğrilik şeklinde görülebilir (şekil 5 ). Ayrıca omurga kendi etrafında da dönmektedir (şekil 5)

Omurgaların büyüklüğü boyundan bele doğru artar
Şekil 1. Omurgaların büyüklüğü boyundan bele doğru artar.

Omurganın yandan görünüşü ve bölgeleri
Şekil 2. Omurganın yandan görünüşü ve bölgeleri

Skolyozlu çocuk
Şekil 3. Skolyozlu çocuk

C şeklinde tek eğrilik
Şekil 4. C şeklinde tek eğrilik.

S şeklinde çift eğrilik Omurga kendi etrafında döndüğü için göğüs kafesleri arasında asimetri mevcut
Şekil 5. S şeklinde çift eğrilik Omurga kendi etrafında döndüğü için göğüs kafesleri arasında asimetri mevcut.

Milwaukee Brace
Şekil 9.

Boston Brace
Şekil 10.

Postrior enstrümentasyon ve füzyon
Şekil 11. Postrior enstrümentasyon ve füzyon

Skolyozun İşaretleri Nelerdir? (şekil 6)

Bir omuz diğerinden daha yüksekte olabilir.

Bir skapula (kürek kemiği) diğerine göre daha yüksekte ya da daha belirgin olabilir.

Kollar yanlara sarkıtıldığında, bir tarafta kolla gövde arasında daha fazla boşluk olabilir.

Bir kalça diğerine göre daha yüksek ya da daha belirgin görünebilir.

Kafanın izdüşümü leğen kemiklerinin ortasına denk gelmeyebilir.

Hastaya arkadan bakıldığında ve omurgası yere parelel hale gelene kadar öne eğilmesi istendiğinde sırtının bir tarafı diğerine göre daha yüksek görünebilir (hörgüç görüntüsü).

Skolyozun bulguları
Şekil 6. Skolyozun bulguları

Anormal Kifoza Neler Neden Olur?
Yandan bakıldığında torasik omurganın artmış eğriliğine kifoz (kamburluk) denir. Artmış kifoz deformitesi sadece postürel(duruşla ilgili) olabilir ve çoğunlukla egzersiz ve uygun postür ile düzeltilebilir. Kifozlu hastaların ufak bir yüzdesinde ise postürel tipe göre daha hareketsiz bir deformite vardır ve bu kamalaşmış omurga kemiklerine bağlıdır. Bu tip kifoza Scheuermann kifozu denir ve tedavisi postürel kifoza göre çok daha zordur şekil (7 ve 8). Sebebi bilinmemektedir. İskelet gelişimini tamamlamamış Scheuermann kifozlu adölesanlarda korse tedavisi önerilebilir.

Schuermann hastalığı ( kifozu)
Şekil 7. Schuermann hastalığı ( kifozu)

Artist enhanced
Şekil 8.

Schuermann kifozu ile kötü duruşa bağlı kifozu nasıl ayırt edebiliriz ?
Duruşa bağlı kifozu olan bireyleri uyardığınız zaman kendiliğinden kifozunu düzeltip daha dik durabilir. Oysa Schuermann kifozu yani yapısal kifozu olan hastalara dik durmasını söylediğinizde istese de kifozunu düzeltemeyebilir.

Omurga Deformitesi İçin Korse Tedavisi
İskelet gelişimini tamamlamamış hastalarda artmakta olan skolyoz ve kifoz için korse (ortez) tedavisi önerilebilir. Orta derecede skolyoz ve Schuermann kifozu için korse tedavisi uygun olabilir. Piyasada birçok çeşit korse vardır. Hepsi çocuk büyürken eğriliğinin artmasını engellemek için dizayn edilmiştir. Korseler, aktif iskelet büyümesi esnasında eğriliğin artmasını engellemek için karşı destek olarak görev yapar. Korseler omurgayı tamamen düzeltemez, ve hastaların tahmini olarak en azından yarısında eğriliğin artmasına engel olamaz. Korseden beklenen en iyi başarı eğriliğin tesbit edildiği derecede kalıp daha fazla ilerlemesi ve cerrahi sınıra erişmemesidir. Şekil 9: üst yapılı konvansiyonel Milwaukee Brace
Şekil 10: TLSO düşük profilli ortez.

Başarılı Korse Tedavisi İçin Neler Gereklidir?

Hasta hala büyürken konulan erken teşhis.

Hafif ila orta dereceli eğrilik.

Ortopedik cerrah tarafından düzenli muayeneler.

Hastaya uygun yapılmış bir korse.

Uyumlu bir hasta ve destekleyici bir aile.

Egzersiz, dans eğitimi ve atletizmi içeren normal aktivitelere devam edilmesi ve doktor gözetiminde olmak şartıyla bu aktiviteler sırasında elektif olarak korseye ara verilmesi.

Korsenin günde en az 23 saat kullanılması

Eğrilik İçin Cerrahi Tedaviye Gerek Olursa Ne Olacak?

Eğer halen büyümekte olan bir insan gittikçe artan bir omurga deformitesine sahipse bu deformiteyi düzeltmek ve daha da artmasını engellemek için cerrahi tedavi gereklidir. En sık yapılan cerrahi işlem enstrümentasyon ve kemik greftiyle yapılan posterior füzyondur (şekil 11). “Enstrümentasyon” sözcüğü düzeltilmiş omurgayı füzyon kaynayana kadar mümkün olduğunca normal bir dizilimde tutmak üzere kullanılan metal çubuklar, çengeller, teller ve vidalar için kullanılır. Enstrümentasyon çok nadir olarak çıkartılır.

Cerrahi önerilmesini birçok faktör etkiler:

Etkilenen bölgenin omurganın neresi olduğu;

Skolyozun derecesi;

Artmış veya azalmış kifozun varlığı;

Ağrı (adölesanlarda nadir, erişkinlerde daha sık);

Kalan büyüme potansiyeli;

Hastanın dengesi

Kişisel faktörler.

Cerrahi İçin Göz Önünde Bulundurulması Gerekenler
Cerrahinin amacı güvenli olarak mümkün olabilen en fazla düzeltme yapılarak omurgayı bu şekilde dondurmaktır. Her cerrahinin beraberinde getirdiği riskler vardır. Bunlar ortopedik cerrahınızla tartışılmalıdır. Cerrahinizi planlarken gözönünde bulundurmanız gereken bazı noktlar şunlardır:

Ameliyat öncesi kapsamlı bir görüşme

Cerrahi öncesi ve sonrası iyi bir beslenme durumu

Cerrahi öncesi ve sonrası uygulanacak bir egzersiz programı

Pozitif kafa yapısı

Şekil 11: Segmental enstrümentasyonlu spinal füzyon sonrası çift majör eğrilik – deformite ciddi miktarda düzeltilmiş

Tıbbi Terimler Sözlüğü

Adölesan skolyoz: Pubertenin başlangıcından sonra ama iskelet gelişimi tamamlanmadan önce oluşan, omurganın yana doğru eğrilmesi

Çift eğrilik: Aynı omurgada iki ayrı yana doğru eğrilik olması. Çift majör eğrilik: genellikle aynı derecede olan iki yapısal eğriliğin bulunduğu skolyoz. Çift torakal eğrilik: yapısal üst torakal eğriliği, daha büyük ve deforme edici alt torakal eğriliği ve göreceli olarak yapısal olmayan lomber eğriliği olan skolyozlar.

Dekompansasyon: Skolyoz varlığında torasik kafesin leğen kemiklerinin tam üstünde olmadığında kullanılan terim.

Diskektomi: İntervertebral diskin (vertebral kemiklerin her birisinin arasında bulunan şok emici olarak görev yapan yumuşak doku) tümünün ya da bir parçasının çıkartılması.

Erişkin skolyoz: İskelet gelişimi tamamlandıktan sonra herhangi bir sebepten dolayı oluşan skolyoz.

Hemivertebra: Doğuştan gelen, kama şekilli bir kemik oluşturacak şekilde bir tarafı tam olarak oluşamamamış bir vertebra.

Histerik skolyoz: Psikolojik bir rahatsızlığın belirtisi olarak gelişen, yapısal olmayan bir deformite.

İdiopatik skolyoz: Sebebi bilinmeyen yapısal eğrilik.

İnklinometre: Gövde rotasyon açısı olarak da bilinen torasik belirginlik açısını ölçen alet.

İnfantil skolyoz: Üç yaşına kadar oluşan eğrilik.

Juvenil skolyoz: Üç ila on yaşları arasında gelişen eğrilik.

Kifoskolyoz: Artmış kamburlukla ilişkili yapısal skolyoz.

Kifoz: Yandan bakıldığında omurganın arkaya doğru konveks açılaşması. Lordozun tersi.

Kompensatuar eğrilik: Normal vücut dizilimini sağlamak için asıl yapısal eğriliğin üstünde veya altında oluşan ikincil eğrilik.

Konjenital skolyoz: Doğumda varolan kemik yapı anormalliklerine bağlı skolyoz. Bu anormallikler vertebral oluşumun ve/veya bölünmenin başarısızlığı olarak sınıflandırılırlar.

Lordoskolyoz: Artmış içe doğru eğrilikle bağlantılı skolyoz.

Lordoz: Sagittal düzlemde omurganın öne doğru açılaşması. Kifozun tersi.

Lumbar eğrilik: Apeksi birinci ve dördüncü lumbar vertebralar arasında olan eğrilik (lumbar skolyoz olarak da bilinir).

Lumbosakral: Belin lumbar ve sakral bölgelerini ilgilendiren.

Lumbosakral eğrilik: Apeksi beşinci lumbar vertebranın seviyesinde veya altında olan eğrilik (lumbosakral skolyoz olarak da bilinir).

Nöromusküler skolyoz: Santral sinir sisteminin ya da kasların nörolojik bir hastalığından dolayı gelişen skolyoz.

Otogreft kemik: Aynı kişiden elde edilen ve vücudun başka bir bölgesine taşınan doku (leğen kemiklerinden alınan kemik çoğu zaman füzyonu desteklemek için kullanılır)

Otolog kan: Daha sonra geri kendisine verilmek üzere bir kişiden alınan kan. Kan kaybı beklenen elektif cerrahi işlemlerden önce sık kullanılan bir tekniktir. Bu sayede bilinmeyen donörlerden gelen banka kanı kullanımı engellenebilir ve bulaşıcı hastalık kapma riski ciddi anlamda azaltılabilir.

Ototransfüzyon: Daha önce alınmış otolog kanın hastaya verilmesi uygulaması ve tekniği.

Pedikül: Vertebranın korpusundan arkaya doğru çıkıntı yapıp yanlardan laminalarla bağlantı kuran kemik yapı.

Posterior füzyon: Arkadan yapılan bir insizyon ile iki ya da daha fazla vertebrayı kemik greftiyle birbirine sabitleme tekniği.

Primer eğrilik: İlk ya da en erken ortaya çıkan eğrilik.

Risser işareti: Çocuk büyüdükçe leğen kemiklerinin tepelerinde ortaya çıkan yarımay şeklindeki kemik oluşumunu tarif eder. İskelet gelişiminin derecesini belirlemede kullanılır.

Sakrum: Sakral vertebralar olarak bilinen beş omurganın birleşerek oluşturduğu, spinal kolonun en altındaki üçgensi kemik. Sakrum üstte sonuncu lumbar vertebrayla ve yanlarda leğen kemikleriyle eklem yapar.

Servikal omurga: Omurganın boyun bölgesindeki kısmı. Kafatasından göğüs kafesine kadar olan yedi omurgayı kapsar.

Skolyometre: Gövde rotasyonunu ölçen bir çeşit inklinometreye verilen isim.

Skolyoz: Omurganın normal vertikal çizgisinin çekilen röntgenlerde 10 dereceden fazla yana doğru kayması. Skolyoz omurganın yana doğru eğilmesini ve eğriliğin içersindeki omurga kemiklerinin rotasyonundan oluşur.

Spinal enstrümentasyon: Füzyon iyileşirken omurga deformitesini azaltmak için omurgaya bağlanan metal parçalar. Bunların arasında çubuklar, çengeller, teller ve vidaların bir çok çeşidi ve kombinasyonu vardır.

Spondilit: Omurganın inflamatuar bir hastalığı.

Spondilolistezis: Bir vertebranın altındaki vertebranın üstünden öne doğru kayması.

Torakal eğrilik: Apeksi ikinci ve onbirinci torakal vertebralar arasında bulunan omurga eğriliği.

Torakolumbar eğrilik: Apeksi onikinci torakal vertebra ile birinci lumbar vertebra arasında bulunan omurga eğriliği.

Torakolumbosakral ortez (TLSO): Torakal ve lumbar omurgayı içeren bir çeşit korse.

Vertebral kolon: Ligamentlerle birbirine bağlanmış, intervertebral disklerle birbirinden ayrılmış, vücuda destek veren, hareketli, vertebral kemiklerden oluşmuş kolon.

Yapısal eğrilik: Değişken olmayan yana doğru eğriliğe sahip omurga bölümü.

Yapısal olmayan eğrilik: Değişmez deformite bırakmayan eğrilik.